رویکرد علم شبکه در بررسی شبکه گردشگری کشور

رویکرد علم شبکه در بررسی شبکه گردشگری کشور

gardeshgari0

در سراسر دنیا بر روی صنعت گردشگری به عنوان یکی از بزرگترین منابع اقتصادی کشورها حساب ویژه ای باز می شود. درآمد حاصل از این صنعت در بعضی از کشورها آن را به صنعت شماره یک تبدیل کرده است.

کشور ما ایران با سرمایه بالایی از مناطق تاریخی و گردشگری همچنان راه طولانی را برای بهینه کردن این صنعت پیش رو دارد. ایران از نظر منابع تاریخی جزء ۱۰ کشور اول جهان و در رتبه بندی یونسکو از نظر تنوع جاذبه های زیستی و طبیعی در رتبه ۵ام جهانی قرار دارد.

تحقیقات زیادی در حوزه گردشگری از جنبه های مختلف جامعه شناسی، جغرافیایی و مدیریتی صورت گرفته است. در این میان، رهیافت های ریاضی و آمار برای برنامه ریزی این سیستم ها کمتر مورد توجه قرار گرفته اند.

در تحقیق پیش رو، محمدمهدی سپهری و همکارش در دانشگاه تربیت مدرس به بررسی ساختار مقاصد گردشگری با استفاده از تکنیک های علم شبکه پرداخته اند و شبکه گردشگری استان مازندران را به عنوان نمونه تحلیل نموده اند.

با توجه به اعلام سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای، در بیش از ۸۰% از سفرهای برون شهری، مردم ترجیحا از خودروی شخصی استفاده می کنند. از مشخصه های بارز این نوع سفر، انعطاف پذیری مسافران در برنامه سفر و مسیر انتخابی است. به این ترتیب افراد مسیر سفرشان را بر اساس میزان جذابیت و کیفیت مقاصد گردشگری تغییر و مشخص می کنند. می توان این اماکن تفریحی-گردشگری و مسیر اتصال آنها به یکدیگر را به عنوان یک شبکه در نظر گرفت و خواص این شبکه را بررسی کرد.

در این شبکه، مقاصد گردشگری به عنوان ند یا گره و خطوط ارتباطی آنها به عنوان لینک های شبکه در نظر گرفته می شوند. جهت پیکان ها مسیر حرکت را مشخص می کند. به ترتیب ماتریسی باینری (۰ و ۱) و نامتقارن به دست می آید.

gardeshgari

یکی از مهمترین تحلیل ها، یافتن نقاط بحرانی (هاب های سیستم) یا محل های استراتژیک این شبکه است. به این منظور از معیارهای مرکزیت Centrality، Closeness و Betweenness در این تحقیق استفاده شده است. مقادیر In-degree و Out-degree تعداد لینک های ورودی و خروجی از یک ند را مشخص می کنند. کمیت Closeness یا مرکزیت نزدیکی، میزان نزدیکی یک ند به سایر ندهای شبکه را اندازه می گیرد. یک مرکز گردشگری با این شاخص بالا، به احتمال بیشتری به عنوان مقصد بعدی گردشگران در مسیر سفرشان انتخاب می شود. (درباره این کمیت ها در اینجا بیشتر بخوانید.) 

شاخص Betweenness یا میان داری، میزان قرار گرفتن یک ند در سر راه کوتاهترین مسیرهای شبکه را حساب می کند. به عبارتی این شاخص مشخص می کند در عبور از نقاط مختلف چه مراکزی بیشتر در سر راه قرار دارند. شناخت این مراکز اهمیت بالایی دارد. از یک طرف معلوم می کند چه مکان هایی برای استقرار امکانات ویژه برای مسافران بهترند. از طرف دیگر می توان مراکزی را که به واسطه تردد بسیار ایجاد مشکل در حمل و نقل می کنند شناسایی کرد.

استان مازندران با توجه به آمار بالای مسافرت گردشگران و تعدد اماکن گردشگری، انتخاب مناسبی برای بررسی تحلیل شبکه بود. طبق آمار هر ساله نزدیک به ۱۵ میلیون گردشگر داخلی و ده ها هزار توریست خارجی از این استان بازدید می کنند.

gardeshgari3 gardeshgari2

داده های این تحقیق به صورت پرسشنامه ای از مسافران در تعطیلات نوروز و تابستان ۱۳۸۸ تهیه شده است. در حدود ۱۶۰۰ پرسشنامه در دو روز ۱۴ فروردین و ۲۸ مرداد پر شده است. محاسبات و رسم گراف توسط نرم افزار UCINET انجام شده است.

نتایج این تحقیق را می توانید در مقاله مرجع بخوانید.

مرجع: http://www.ensani.ir/fa/content/342466/default.aspx

نویسنده: لیلا هدایتی فر

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *