مدل سازی انتشار شایعه در جوامع – از سخن چینی ساده تا بازاریابی هدفمند

rumor spreading انتشار شایعه

شایعه ها نوع مهمی از تبادل اطلاعات در اجتماعات را شکل می دهند و نحوه انتشار آنها نقش مهمی در اتفاقات جوامع بشری داشته و خواهد داشت. انتشار شایعه ها می تواند دیدگاه عمومی جوامع را تغییر دهند [۱]، بازارهای اقتصادی را تحت تاثیر قرار دهند [۲,۳]، و در حین جنگ یا اپیدمی ها ایجاد وحشت در جامعه کنند [۴]. یافتن راهکارهای تخصصیی که بتواند بازاریابی محصولات را سرعت ببخشد، یا یافتن روش هایی که موضوعی خاص را در قشر خاصی از جامعه منتشر کند، هدف بسیاری از شرکت ها و ارگان ها است.

در واقع، مکانیزم های مشابه شایعه اساس پدیده هایی مانند بازاریابی ویروسی را می سازند. جایی که شرکت ها به منظور تبلیغ محصولاتشان، شبکه های اجتماعی را در اینترنت برای کسب مشتری جستجو می کنند [۵] و به روش های پیشرفته مشتری پیدا می کنند. به عبارتی پیشرفت رسانه ها در سال های اخیر صنعت تبلیغات و بازاریابی را تا حد زیادی دستخوش تغییر کرده است.

rumor spreading انتشار شایعه

شایعه و سخن چینی می تواند به طور تصادفی صورت گیرد یا به طور کاملا هدفمند باشد. بر خلاف انتشار همه گیر که هدف جلوگیری از شیوع بیماری است، در انتشار شایعه، یافتن راهی برای سرعت بخشیدن به پخش شدگی هدف اصلی است [۶]. سال ها پیش Daley و Kendall روشی را برای انتشار شایعه معرفی کردند که به خوبی مورد توجه قرار گرفت. در این مدل افراد به سه دسته ناآگاه (I)، پخش کننده (S) و متوقف کننده (R) تقسیم می شوند. مدل ریاضی آن به صورت زیر است.

rumor-spreading1

در این مدل، یک فرد ناآگاه در مواجه با یک شخص پخش کننده با نرخ λ تبدیل به پخش کننده شایعه می شود. فرد پخش کننده وقتی با پخش کننده ای روبرو می شود که از شایعه خبر دارد، با نرخ α تبدیل به متوقف کننده می شود. وقتی فرد پخش کننده با یک متوقف کننده نیز ملاقات کند با نرخ α یک متوقف کننده می شود.

با توجه به روابط بالا، معادلات دیفرانسیلی به شکل زیر به دست می آید.

rumor-spreading2

(i(t چگالی افراد ناآگاه، (s(t چگالی افراد پخش کننده و (r(t چگالی افراد متوقف کننده در طی زمان است.

در سال های اخیر گروه های تحقیقاتی مختلفی به بررسی این پدیده در شبکه های مختلف پرداخته اند. مدل های تئوری و شبیه سازی های مختلفی برای درک هر چه بهتر نحوه انتشار شایعه در جوامع با خصوصیت های مختلف مطرح شده است [۴,۶,۷].

مطالب بیشتر در زمینه شبکه ها را در اینجا ببینید.

ویدئوهای ما در زمینه آموزش مفاهیم و نرم افزارهای تخصصی تحلیل شبکه را در اینجا ببینید.

مراجع:

[۱] Galam, S. 2003 Modeling rumors: The no plane pentagon french hoax case, Physica A 320, 571.
[۲] Kimmel, A. J. 2004 , Rumors and rumor control, J. Behavioral Finance 5, 134.
[۳] Kosfeld, M. 2005 , Rumours and markets, J. Mathematical Economics 41, 646.
[۴] https://arxiv.org/abs/0807.1458

[۵] Domingos, P. and Richardson, M. 2002 Mining knowledge-sharing sites for viral marketing, in ‘Proc. 8th ACM SIGKDD International Conference on Knowledge Discovery and Data Mining’, FL, USA, pp. 61–۷۰٫

[۶] Boccaletti, S. Latora, V. Moreno, Y. Chavez, M. Hwang, D.U, Complex networks: Structure and dynamics, Physics reports, 2006. 424(4-5): pp. 175-308.

[۷] http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0304397510006122

نویسنده: لیلا هدایتی فر

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *